آنچه امروز در مریوان و بخش‌هایی از کردستان تحت عنوان "احیای میراث تاریخی" و "تکریم شخصیت‌های محلی" دنبال می‌شود، در واقع نه صرفا یک پروژه فرهنگی بلکه بخشی از یک پروژه سیاسی نقشه مند جمهوری اسلامی برای بازسازی هژمونی خود در کردستان است. مسئله بر سر نصب چند مجسمه یا نامگذاری چند خیابان به نام شخصیتها و چهره های "ملی" و تاریخی کردستان نیست؛ مسئله بر سر این است که جمهوری اسلامی میکوشد با تقویت و برجسته کردن بخش معینی از تاریخ، فرهنگ، نمادها و حافظه جمعی جامعه را در خدمت اهداف سیاسی خود سازمان دهد. پروژه ای سیاسی تحت عنوان احیا "هویت و فرهنگ" مردم کردستان!
اگر جمهوری اسلامی واقعاً نگران "هویت"، فرهنگ و جایگاه مردم کردستان است، چرا برای رفع تبعیض‌های واقعی و ساختاری علیه مردم کردستان اقدامی نمی‌کند؟ چرا مسئله برابری کامل شهروندان مستقل از محل تولد و هویتهای کاذب، رفع تبعیض سیاسی، پایان دادن به محرومیت‌های اقتصادی، تضمین آزادی‌های سیاسی و اجتماعی و تأمین حقوق برابر همه شهروندان را در دستور کار قرار نمی‌گیرد؟ چرا به جای پاسخ به مطالبات واقعی مردم، یعنی رفاه، آزادی، برابری و امنیت، سراغ احیای چهره های منفور خوانین، رهبران عشایری و نمادهای ارتجاعی عهد عتیق و متعلق به نظم‌های کهنه می‌رود؟
پاسخ روشن است! هدف جمهوری اسلامی حل مسئله ستم ملی و تبعیض نیست، بلکه مدیریت و بازتولید آن در چهارچوب منافع سیاسی طبقاتی خود است.
جمهوری اسلامی در تلاش است که بخشی از نمادها، سمبل ها و چهره‌هایی که سال‌ها در انحصار ناسیونالیسم کرد قرار داشته‌اند، از چنگ آن خارج کرده و مستقیماً تحت کنترل خود درآورد. تلاشی که با تسخیر مراسمهای نوروزی و اعلام روز لباس کردی آغاز شد. جمهوری اسلامی به خوبی دریافته است که ناسیونالیسم کرد مشروعیت سیاسی خود، در حل ستم ملی و اپوزیسیون بودن، را با ارجاع به فرهنگ، زبان، شخصیت‌های ناسیونالیست، رهبران عشایری و نمادهای سنتی کسب کرده و میکند. جمهوری اسلامی با تلاش برای تصاحب این عرصه از طرفی تلاش میکند به جامعه پیام دهد که حکومت قادر است هر آنچه ناسیونالیسم کرد به عنوان مطالبه مردم کردستان مطرح میکند، از بالا و در چهارچوب نظام سیاسی خود متحقق کند. سیاستی که از طرفی ناسیونالیسم کرد را خلع سلاح خواهد کرد و ابتکار عمل را در میدان سیاست هویتی به جمهوری اسلامی خواهد سپرد و از طرف دیگر مردم کردستان را به سوی آشتی و صلح با خود سوق دهد. تقویت ناسیونالیسم کرد رسمی و حکومتی، جذب عناصر و چهره های ناسیونالیست کرد به خود، سیاست امروز جمهوری اسلامی در تقویت گرایش‌های ارتجاعی، مذهبی، عشیره‌ای و ناسیونالیستی نه فقط علیه نیروهای ناسیونالیسم کرد که اساسا علیه مردم کردستان و جنبش رادیکال، آزادیخواهانه و برابری طلبانه آنان و سست کردن پیوند مبارزاتی مردم کردستان با سایر نقاط در ایران است.
تجربه چهار دهه گذشته نشان داده است که بزرگ‌ترین چالش جمهوری اسلامی در کردستان نه ناسیونالیسم، بلکه سنت قدرتمند مبارزه کارگری، آزادیخواهی، برابری‌طلبی، سکولاریسم و تشکل‌یابی اجتماعی بوده است. جنبش کارگری، جنبش معلمان، جنبش زنان، اعتراضات جوانان، سنت شوراها و نهادهای مردمی و مبارزات گسترده علیه تبعیض و نابرابری، همواره تهدیدی جدی و مخاطره آمیز برای جمهوری اسلامی بوده‌اند.
تلاش در تقویت افق و هویتهای ارتجاعی، از تقویت هویت مذهب و عشیره ای تا تقویت هویت قومی و ملی تا لانسه کردن چهره‌های سنتی و فئودالی در مقابل این افق رهایی‌بخش، بخشی از این تلاش و سیاست برای عاری کردن جامعه از هویت شهروندی، برابری انسانی و مبارزه طبقاتی و جایگزینی آن با تعلقات مذهبی، قومی، قبیله‌ای است.
از دید جمهوری اسلامی، کارگری که برای دستمزد و تشکل مستقل مبارزه میکند خطرناک‌تر از کسی است که گذشته عشیره‌ای را ستایش میکند. زنی که علیه تبعیض جنسیتی مبارزه میکند خطرناک‌تر از کسی است که به سنتهای ارتجاعی و مذهبی ضد زن پناه می‌برد. معلمی که خواستار آموزش برابر و آزادی اندیشه است خطرناک‌تر از کسی است که سرگرم اسطوره‌سازی از خوانین و رهبران سنتی است!
پروژه احیای خوانین و نمادهای فئودالی در کردستان را باید بخشی از تلاش جمهوری اسلامی برای بازسازی هژمونی سیاسی خود دانست؛ تلاشی که از یک سو می‌خواهد ابزارها و نمادهای سنتی ناسیونالیسم کرد را مصادره کند و از سوی دیگر جبهه‌ای از گرایش‌های ارتجاعی مذهبی، عشیره‌ای و ناسیونالیستی را در برابر جنبش آزادیخواهانه و برابری‌طلبانه مردم تقویت نماید.
در برابر این پروژه، دفاع از سنت مبارزاتی مردم انقلابی کردستان، دفاع از دستاوردهای سیاسی، فرهنگی و اجتماعی مردم در تقابل با سنتها، گرایشات و نیروهای ارتجاعی، ضرورتی سیاسی است. سنتی که نه بر خان و شیخ و مالک و رهبر عشیره، بلکه بر مبارزه اجتماعی کارگران، زنان، معلمان، جوانان و همه انسان‌های آزادیخواه برای برابری و عدالت اجتماعی استوار است.
آینده کردستان را نه بازماندگان مناسبات فئودالی و نه مهندسان سیاسی جمهوری اسلامی، بلکه مبارزه آگاهانه کارگران و مردم آزادیخواه و برابری طلبی رقم خواهد زد! مبارزه ای که پرچم آن آزادی، برابری، رفاه، کرامت انسانی و برخورداری از حقوق برابر به عنوان انسان و شهروندان آزاد و برابر است.
دفتر کردستان حزب حکمتیست (خط رسمی)
۵ آبان ۱۴۰۵- ۲۷ اکتبر ۲۰۲۶