چرا اروپا به جوش آمده است؟ چه خواستهٔ هولناکی را پیش کشیده است که تمام جناحهای راست، از میانهرو تا افراطی، چنین به وحشت افتادهاند و میخواهند هرچه زودتر از شرش خلاص شوند؟
خواستههایش روشناند؛ آنقدر روشن که در جهانی با این حجم از ثروت، دانش و امکانات، تحققشان نه رؤیایی دوردست، بلکه امکانی واقعی است:
- توزیع ثروت به سود اکثریت جامعه؛
- کاهش ساعات کار ر بهبود شرایط کار
- رایگان کردن بهداشت و درمان، آموزش، حملونقل و خدمات عمومی؛ پایان دادن به فرسایش امکاناتی که باید حق همگانی باشند، نه کالایی برای خریدوفروش.
- بازپسگرفتن زمان زندگی از مناسباتی که انسان را تا آخرین سالهای توان جسمیاش به کار وامیدارند.
- تضمین مسکن شایسته، کنترل اجارهبها، گسترش مسکن اجتماعی و مبارزه با بیخانمانی و شرایط غیرانسانی سکونت.
- تقویت حمایتهای اجتماعی و مبارزه با فقر؛ تأمین زندگی شایسته برای همه، نه فقط برای کسانی که مالک سرمایهاند.
- مبارزه با تبعیض، برابری زنان و مردان و دفاع از حقوق افراد دارای معلولیت.
- قرار دادن برنامهریزی زیستمحیطی در قلب سازماندهی اقتصادی و اجتماعی؛ زیرا محیط زیست را نمیتوان از مناسبات تولید، منطق سود و تخریب منابع زندگی جدا کرد.
- تدوین قانون اساسی جدید و بازسازی نهادهای سیاسی بر اساس دموکراسی شورایی، همهپرسیها و حق شهروندان برای مداخلهٔ مستقیم در تصمیمگیریها.
- پاسخگو کردن نمایندگان منتخب مردم و امکان عزل آنان هر وقت که مردم اراده کنند؛
- اولویت دادن به رفاه و صلح و امنیت؛ بهجای جنگافروزی، مداخلهگری و قربانیکردن زندگی انسانها در پای رقابت قدرتها.
اینها خواستههای یک جامعهٔ انسانیاند؛ خواستههایی که در جهان امروز، با این همه ثروت انباشته، پیشرفت علمی و توان تولیدی، تحقق آنها از نظر مادی ممکن است. آنچه مانع است، کمبود ثروت و امکانات نیست؛ مناسباتی است که ثروت اجتماعی را در خدمت انباشت سرمایه قرار میدهد، نه رهایی انسان. مسئله این نیست که جامعه توان تأمین زندگی شایسته برای همگان را ندارد؛ مسئله این است که ثروت و توان جامعه در خدمت چه طبقهای و چه هدفی قرار گرفته است. تا زمانی که منابع عظیم اجتماعی صرف جنگ، نظامیگری، پروژههای امپریالیستی و فربهترشدن سرمایه و دولتهای آن میشود، طبیعی است که برای مدرسه، بیمارستان، مسکن، بازنشستگی و زندگی آزادانهٔ انسانها، همیشه ادعای کمبود امکانات داشته باشند. این همان منطق سرمایه است: وفور برای اقلیتی مفتخور که مالک است و محرومیت برای اکثریتی که تولید میکند.
اروپای یاغی، با همهٔ محدودیتها و تناقضات خود، یادآور این حقیقت است که سیاست میتواند بهجای مدیریت فقر و توجیه نابرابری، به میدان مبارزه برای تغییر مناسبات اجتماعی تبدیل شود. آرمانهای برابری، همبستگی و رهایی که روزگاری در کمون پاریس به میدان آمدند، هنوز زندهاند؛ زیرا مناسباتی که انسان را زیر سلطهٔ سرمایه قرار میدهند، هنوز پابرجایند.
آرمانهای کمون پاریس از زیر خاکستر زبانه میکشند: آیا تولید و ثروت جامعه باید در خدمت سود اقلیت حاکم باشد یا در خدمت آزادی و رفاه همگان؟ این پرسش همچنان در خیابانهای اروپا و بویژه فرانسه طنینانداز است.
