آقای قزوینی ظاهراً فراموش کرده‌اند که حزب ما، از پیشگامان سنت بحث و گفت‌وگوی علنی با مخالفان سیاسی خود بود؛ آن هم در دوره‌ای که اتفاقاً امثال ایشان نیز در کنار ما، عضو همین حزب بودند!
فراموش کرده‌اند که پس از طرح بحث سناریوی سیاه و سفید، این ما بودیم که ابتکار تماس با نیروهای موسوم به سناریوی سفید را، مستقل از تعلقات چپ و راست آنها، برای متعهد کردنشان به موازینی در دفاع از مدنیت جامعه به دست گرفتیم. این ما بودیم که جلسات وسیع سیاسی و کنفرانس‌های علنی با مخالفان خود در خارج کشور برگزار کردیم. با شخصیت‌هایی چون مهرداد خوانساری، مهدی فتاپور، مصطفی مدنی و دیگران، و حتی نمایندگان جریانات بارزانی و طالبانی، در میزگردها و جلسات علنی نشستیم تا مردم بتوانند بی‌واسطه مواضع و سیاست‌های نیروهای مختلف اپوزیسیون را بشنوند و درباره آنها قضاوت کنند.
این ما بودیم که در برابر سنت حاشیه‌نشینی چپ، پچ‌پچ‌های محفلی و گفت‌وگوهای درون‌گروهی، فرهنگ «حزب و جامعه» را پیش کشیدیم. بر سیاست علنی، شفافیت سیاسی و مواجهه مستقیم با مخالفان تأکید کردیم. در برابر چپی که هر بحثی با مخالف سیاسی را تابو می‌کرد و با اولین اختلاف، درِ گفت‌وگو را می‌بست، اعلام کردیم: ما با رژیم می‌جنگیم، اما با طرفداران آن بحث می‌کنیم. قرار نبود مخالف سیاسی را با برچسب و انگ از میدان بیرون کنیم؛ قرار بود سیاست و مواضعش را در معرض قضاوت جامعه قرار دهیم.
حالا چه اتفاقی افتاده است که رفیق سابق ما، آقای قزوینی، به جای نقد سیاسی و بحث درباره مواضع ما، صرفِ گفت‌وگو با مخالفان سیاسی، حتی طرفداران جمهوری اسلامی، را دستاویز اتهام نزدیکی و همکاری با جمهوری اسلامی قرار می‌دهد؟ این چه منطق سیاسی است که از دل یک گفت‌وگو، حکم هم‌پیمانی صادر می‌کند؟
مگر در جریان مبارزه علیه تحمیل سناریوی سیاه به جامعه ایران، ما همه احزاب و سازمان‌های اپوزیسیون، از چپ تا راست، را به مقابله با این سیاست فرانخواندیم؟ مگر بخش قابل‌توجهی از همین نیروها، مدافعان سرسخت سیاست ارتجاعی «تمامیت ارضی» نبودند؟ مگر مواضع آنها در این زمینه، در مواردی، با سیاست‌های جمهوری اسلامی هم‌پوشانی پیدا نمی‌کرد؟ آیا آن زمان باید به صرف این هم‌پوشانی، آنها را همکار جمهوری اسلامی می‌خواندیم و از هرگونه گفت‌وگو و همکاری سیاسی با آنان سر باز می‌زدیم؟
اما ظاهراً قبول بعضی واقعیت‌ها برای آقای قزوینی بسیار دشوار است! چرا پذیرفتن این واقعیت برای شما دشوار است که شهرام همایون، با همه مواضع سلطنت‌طلبانه‌اش، در جبهه مخالفت با جنگ ایستاده است، در حالی که حمید تقوایی، با همه ظاهر چپی‌‌اش، از جنگ دفاع می‌کند؟ آیا قرار است موضع هر نیروی سیاسی در قبال یک مسئله مشخص را نه بر اساس آنچه عملاً می‌گوید و انجام می‌دهد، بلکه بر اساس عنوان و هویت سیاسی‌اش تعیین کنیم؟ آیا مخالفت با جنگ را باید به اعتبار راست بودن یک نفر نادیده گرفت و دفاع از جنگ را به اعتبار چپ خواندن خود، توجیه کرد؟ واقعیت سیاسی را نمی‌توان با برچسب‌ها جابه‌جا کرد.
مسئله دقیقاً همین‌جاست: هم‌صف شدن نیروهای سیاسی در یک مبارزه مشخص، به معنای یکی بودن سیاست، برنامه و افق سیاسی آنها نیست. همکاری در یک عرصه معین، نه به معنای تأیید مواضع دیگران است و نه مجوزی برای نسبت دادن هویت سیاسی آنها به یکدیگر. اگر قرار باشد هر نیرویی را که در یک موضوع مشخص با ما هم‌نظر می‌شود، با متر و معیار تمام مواضع دیگرش بسنجیم و به جرم هم‌پوشانی در یک مورد، از هرگونه تعامل سیاسی با او پرهیز کنیم، دیگر چیزی از سیاست علنی، گفت‌وگو با مخالف و شکل دادن به مبارزه مشترک در برابر خطرات معین باقی نمی‌ماند!
آقای قزوینی! از کی تا به حال سنت سیاسی ما این بوده است که به جای نقد مواضع واقعی نیروهای سیاسی، به آنها انگ و مهر بزنیم؟ از کی هرگونه هم‌صفی در یک مبارزه مشخص، به معنای هم‌پیمانی سیاسی و نزدیکی به جمهوری اسلامی تعبیر می‌شود؟
با منطق شما، ظاهراً همان‌طور که تلاش ما برای جلب نیروهای سناریوی سفید به دفاع مشترک از مدنیت جامعه، باید به معنای راست شدن ما تلقی می‌شد، امروز نیز صرف گفت‌وگو با مخالفان سیاسی، باید نشانه نزدیکی ما به جمهوری اسلامی باشد! با چنین منطقی، لابد هر بار که با نیرویی خارج از دایره سیاسی خود وارد بحث و گفت‌وگو می‌شویم، باید منتظر باشیم که هویت سیاسی‌مان را هم به حساب او بنویسند!
اتفاقاً یکی از تفاوت‌های اساسی سنت سیاسی ما با محافل بسته و محفلی‌گری همین بوده است: ما با مخالف سیاسی بحث می‌کنیم، سیاستش را علناً به چالش می‌کشیم، تناقضاتش را در برابر جامعه قرار می‌دهیم و در عین حال، هر جا امکان مبارزه مشترک علیه یک خطر یا سیاست معین وجود داشته باشد، از آن استقبال می‌کنیم. این نه تناقض است و نه عقب‌نشینی سیاسی؛ این معنای سیاست مسئولانه و حضور فعال در جامعه است.
بد نیست آقای قزوینی، پیش از آنکه دیگران را متهم بسازند، کمی هم به حافظه سیاسی خودشان و سنتی که زمانی در آن سهیم بودند مراجعه کنند. ظاهراً آنچه فراموش شده، نه تاریخچه یک حزب، بلکه ابتدایی‌ترین تمایز میان گفت‌وگوی سیاسی، همکاری موردی و هم‌پیمانی سیاسی است.
بد نیست پیش از متهم کردن دیگران، کمی هم به حافظه سیاسی و سنتی که زمانی خودتان سنگ آن را به سینه می‌زدید، مراجعه کنید!
ظاهراً اتهامات بی‌اساس شما، لشکری از کامنت‌نویسان پرو-جنگ و پرو-اسرائیلی را در فیسبوک‌‌‌تان به خط کرده است؛ اما این هیاهوی محفلی و مجازی، نه چیزی به اعتبار ادعاهای شما اضافه می‌کند و نه آن‌قدر وزن دارد که ارزش پاسخ‌گویی داشته باشد!
نوامبر ۲۰۲۶